Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam

Hysbysebu

Twll Enfawr

Peiriant stêm James Watt yrrodd y Chwyldro Diwydiannol. Cafodd batent ar ei ddyfais yn 1769. Fodd bynnag, roedd peiriant Watt angen silindrau manwl gywir i weithio’n iawn ac ni allai Wat ddod o hyd i unrhyw silindrau a wnaed i’r safonau gofynnol. Dim ond y meistr haearn a pheiriannydd gorau allai ddatrys problem Watt. Yn 1773 cyflwynodd Matthew Boulton, partner busnes newydd Watt, ef i John Wilkinson.

Arbrofodd Wilkinson. I ddechrau ceisiodd addasu ei beiriant tyllu gynnau mawr. Yna adeiladodd beiriant newydd yn y Bers a allai dyllu silindrau o bob maint. Ym mis Ebrill 1775 anfonodd Wilkinson y silindrau i Watt ym Mirmingham a gweithiodd y peiriant stêm. Yn 1776 gosododd y ddau ddyfeisiwr beiriant stêm yn ffwrnais chwyth Wilkinson yn Bradley, Swydd Stafford. Roedd yn llwyddiant mawr. Dilynodd archebion yn fuan oddi wrth feistri haearn eraill. Gwerthwyd y peiriannau i’w defnyddio yn y mwyngloddiau a’r melinau cotwm. Argymhellodd Boulton a Watt osod silindrau Wilkinson a wnaed yn y Bers yn eu holl beiriannau stêm.

Wilkinson hath bored us several cylinders that doth not err to the thickness of an old shilling in no part.

Matthew Boulton, 1776

Peiriant Tyllu Silindrau - gweler fersiwn mawr
© Gwasanaeth Treftadaeth Wrecsam

James Watt, peiriannydd a dyfeisydd
© Science & Society Picture Library

Peiriannau stêm Watt yrrodd y Chwyldro Diwydiannol
© Science & Society Picture Library

Matthew Boulton, partner busnes James Watt a gwneuthurwr tocynnau John Wilkinson
© Science & Society Picture Library